Çevre ve İnsan


Dış olaylar insan beyni zerinde yeni sinirsel yollar ve bağlantılar oluşmasına yol açar. Örneğin herhangi bir A olayı insanda meydana getirdiği B etkisi ile beyinde D=F çıkarımını yaptığında kişinin bilinçli düşünme süreçlerini gerçekleştiren beyin alanından bir itiraz gelmediği vakit kişinin beyninde A-B-D-F diye yeni bir sinirsel yol oluşur. Bu davranış bir öğrenme mekanizmasının perde arkasını gösterir. Bu örnekteki gibi bir insan kendisiyle bağlantılı veya direkt ve dolaylı olarak bağlantısız olan bir olaydan B etkisini alınca bu etki kişinin beyninde işlenir. Kişinin beynine gelen B etkisi beyinde birçok noktaya temas eder ve bunların arasında yolculuk yapar. Bu yolculuğun sonucunda herhangi bir alanda durur ve karara bağlanır. Burada, Olay = A Kişi üzerindeki etkisi = B Bu etkinin beyindeki karşılığı = D Bu etkinin beyindeki karşılığının kişinin diğer bildikleriyle girdiği çatışmalarda en son noktada kişiye yaptırdığı çıkarım = algı = F Şeklinde gerçekleşir. Başlangıçtan sonuca kadar olan duraklar ise toplamda bir yolu ifade ederler. Bu yol daha önce dediğimiz gibi A-B-D-F yoludur. Sonuçta kişi bu olaydan etkilenip F şeyini öğrenmiştir. Bundan sonra beyinde kabul edilen bu zincir kişinin öğrendiği bir bilgi olarak hayatın çeşitli gerekleri karşısında kullanılır ve kişi bu bilgiyi kullana kullana zincir git gide daha kısalır hale gelecektir. Örneğin en başlarda kişi F çıkarımını yeni yaptığında herhangi bir A olayı veya benzeri etki yaratacak başka olaylar B-D-F şeklinde ilerlerken bu yol kullanıla kullanıla artık zincir A-F haline gelecektir. Kişinin beyninde var olan sonuç dışarıda olan olayın kişi nezdindeki algısıdır. Bu algılar kişinin dünyaya ve içinde olan olaylara bakışını oluşturur. Bomboş bir beyin izlediği olaylar arasındaki bağlantıları takip ederek olayın sonucuna kadar izlemeye devam eder. Dışarıda meydana gele olaylar zincirini takip eden beyin olayın başlangıcı ile meydana getirdiği sonucu izleyip hafızasına aldığında öğrenmeye başlar. Ancak bomboş bir beyin olaylardan sebep sonuç ilişkisi kurmayı, karşılaştırma yapmayı, olayların sonuçlarını önceden ön görmeyi öğrenir. Özetle beyin ilk olarak olayların oluş mekanizmalarını öğrenerek dışarıda meydana gelen oluşları yorumlamayı öğrenir. Kişi hayatının ileri dönemlerinde bir sorunla, soruyla karşılaştığı zaman bunları sanki dışarıda gerçekleşen bir olaymış gibi kurgulayarak çözmeye çalışır. Bilmek ve bilgi dış dünya dolayısıyla olurken mevcut bilgilerden yeni bilgiler üretmek hayal etme şeklinde aslında olmayan olaylar oluşturup bu olayları sonuçlandırmak ile olur. Dini kaynakların çoğu insanlığın başlangıcına dair kendi nezdinde bir görüş ileri sürer. Burada bunların hangisinin doğru hangisinin yanlış olduğu mevzu bahis değildir. Ancak konu olarak insanı ele almaları ve ciddi bir geçmişleri olması bakımından önemli eserlerdir bu yüzden bilimsel olarak incelenmesi şartıyla tek tanrılı dinlerde yer alan konumuzla alakalı güzel bir örneğe değinmek isterim. Kur’an’da Habil ile Kabil adında iki kardeşin kıssasından bahsedilir. Kıssaya göre Kabil kardeşini öldürür ancak cesedi ne yapacağını bilemez. Bunun üzerine Allah, kardeşinin cesedini nasıl örteceğini ona göstersin diye Kabil’e iki karga gönderir. Gelen kargalardan biri diğerini öldürür ve ayaklarıyla yerden toprak eşeleyerek üzerini toprakla örter. Bu durumu izleyen kabil olayı kendi durumuna yorar ve kardeşinin cesedini nasıl örteceğini öğrenir. Ardından Allah, kardeşinin cesedini nasıl gömeceğini ona göstermek için yeri eşeleyen bir karga gönderdi. “Yazıklar olsun bana! Şu karga kadar olup da kardeşimin cesedini gömmekten aciz miyim?” dedi, ettiğine de pişman oldu. (Mâide 31. Ayet) Bu kıssada kişi kardeşini öldürmüş daha öncesinde böylesi bir durum ile karşı karşıya kalmadığı için kardeşinin cesediyle ne yapacağını bilememektedir. Bu yüzden kargaların tekinin diğerini toprağa gömmesi ile dış dünyada bir senaryo oluşturulmuş bir durumun canlandırılması ile kişide bazı çıkarımların olması sağlanmıştır. Bundan çıkarılacak en temel anlam insanın beynini doğa sayesinde keşfedip doğa sayesinde nasıl kullanacağını öğrenmesidir.


Son Paylaşımlar

Hepsini Gör